Jajka, ryby i nabiał: uzupełnienie, wsparcie kardiologiczne i mikrobiotyczne w diecie BARF – analiza
Dieta BARF (Biologically Appropriate Raw Food) opiera się na podstawowych komponentach drapieżnika (mięso, kości, podroby). Bez dodatków, takich jak jajka, ryby i nabiał, staje się niekompletna. Składniki te są potrzebne do dostarczenia trudno dostępnych witamin, niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych (NNKT) oraz żywych kultur bakterii, co jest podstawą zbilansowania i bezpieczeństwa diety domowej.
Jajka: wzorzec białka, biotyna i zagadnienie awidyny
Jajko to źródło pokarmowe o najwyższej wartości biologicznej białka. W diecie BARF jest szczególnie cenione za unikalną kompozycję tłuszczów i mikroskładników.
Żółtko – centrum odżywcze
Żółtko jest ważne ze względu na:
- Witaminy D i E: Jest jednym z nielicznych naturalnych źródeł witaminy D, której często brakuje w diecie BARF opartej na mięsie mięśniowym. Witamina E jest silnym antyoksydantem chroniącym komórki.
- Biotyna (witamina B7): Potrzebna dla zdrowej sierści, skóry i pazurów. Żółtko jest jednym z najbogatszych źródeł biotyny.
- Lecytyna: Występuje w wysokich stężeniach, wspierając metabolizm tłuszczów i prawidłowe funkcjonowanie wątroby, co jest ważne w diecie wysokotłuszczowej.
Mity i fakty: awidyna a biotyna
Mit: Surowe białko jaja jest szkodliwe.
Fakt: Surowe białko zawiera awidynę, glikoproteinę, która wiąże biotynę, tworząc związek niedostępny dla wchłaniania. Jednak żółtko jaja (część najczęściej podawana) zawiera znaczący nadmiar biotyny, który z łatwością równoważy działanie awidyny.
Zalecenie: W diecie BARF całe surowe jajko (lub samo żółtko) jest bezpieczne, podawane 2-3 razy w tygodniu. Gotowanie białka jest zalecane tylko dla pacjentów z immunosupresją lub przewlekłymi problemami jelitowymi.
Ryby: równowaga NNKT i wsparcie kardiologiczne
Ryby i oleje rybne są potrzebnym elementem BARF, ponieważ mięso zwierząt lądowych ma niekorzystny, prozapalny stosunek Omega-6 do Omega-3.
EPA i DHA – medycyna dietetyczna
Ryby tłuste dostarczają EPA (kwas eikozapentaenowy) i DHA (kwas dokozaheksaenowy). Te długołańcuchowe kwasy Omega-3 pełnią funkcje:
- Przeciwzapalne: Są substratami dla rezolwin i protektyn, które aktywnie wygaszają stany zapalne (ważne w przypadku OA, alergii, PNN).
- Kardiologiczne: Poprawiają elastyczność naczyń i wspierają funkcję mięśnia sercowego.
- Neurologiczne: DHA jest potrzebnym elementem strukturalnym błony komórkowej mózgu i siatkówki.
Porównanie źródeł Omega-3
| Źródło | Forma Omega-3 | Zalety | Wady/Ryzyko |
| Tran/Olej Rybny | Triglicerydy (TG) | Wysokie stężenie EPA/DHA, dostępność. | Ryzyko utleniania (TOTOX), kumulacja zanieczyszczeń w starszych, dużych rybach. |
| Olej z Kryla | Fosfolipidy (PL) | Lepsza absorpcja i stabilność, naturalna astaksantyna (antyoksydant). | Wyższy koszt, niższe stężenie EPA/DHA. |
| Małe Ryby (Sardynki) | Naturalne, całe | Źródło wapnia i jodu, minimalne zanieczyszczenie. | Ryzyko tiaminazy (w niektórych gatunkach), pasożyty. |
Metabolizm energetyczny serca
Ryby i mięśnie zwierząt (zwłaszcza serca) dostarczają kofaktorów metabolicznych:
- L-Karnityna: Odpowiedzialna za transport kwasów tłuszczowych do mitochondriów (wewnętrzna elektrownia komórki) w celu produkcji energii. Potrzebna dla psów sportowych i w profilaktyce DCM.
- Koenzym Q10 (ubichinon): Potrzebny składnik łańcucha transportu elektronów (cykl oddechowy), ważny w produkcji ATP (energii). Jego niedobory są często obserwowane w chorobach serca.
Ryzyko toksyn i enzymów
- Tiaminaza: Enzym obecny w surowych rybach słodkowodnych (karp, sum) oraz niektórych morskich. Rozkłada tiaminę (witaminę $\text{B}_1$), prowadząc do problemów neurologicznych. Rozwiązanie: ryby te podawać sporadycznie lub po obróbce cieplnej (tiaminaza jest wrażliwa na ciepło).
- Choroba Łososia (Neorickettsia helminthoeca): Choć dotyczy głównie Ameryki Północnej, jest przykładem, dlaczego surowe ryby słodkowodne z nieznanych źródeł są niebezpieczne. Toksyna jest uwalniana po zakażeniu.
Nabiał: wapń, probiotyki i kontrola laktozy
Nabiał, szczególnie fermentowany, stanowi ważne uzupełnienie diety BARF.
Rola wapnia
Wapń jest podstawowym składnikiem mineralnym w diecie BARF. Choć kości stanowią główne źródło, mielona skorupka jajka (węglan wapnia) jest często stosowana do korekty stosunku Ca:P w posiłkach pozbawionych kości. Nabiał jest źródłem łatwo przyswajalnego wapnia organicznego.
Korzyści fermentacji (probiotyki)
- Tolerancja Laktozy: Psy często tracą zdolność do produkcji laktazy (enzymu trawiącego laktozę), co skutkuje biegunkami. Produkty fermentowane (kefir, jogurt naturalny, maślanka) są bezpieczniejsze, ponieważ laktoza została już przetworzona przez bakterie.
- Wsparcie Mikrobioty: Dostarczają żywych kultur bakterii (Lactobacillus, Bifidobacterium), które kolonizują jelita, wzmacniając barierę immunologiczną, wspierając trawienie i produkcję krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych (SCFA).
Wskazania specjalne
Nabiał (kefir) jest często wykorzystywany w okresach rekonwalescencji lub po antybiotykoterapii do szybkiej regeneracji mikroflory jelitowej.
Podsumowanie i protokoły dawkowania
Włączenie tych trzech grup produktów jest potrzebne dla zdrowia psa na diecie BARF.
| Składnik | Cel Dietetyczny | Zalecana Częstotliwość | Ryzyko do Kontroli |
| Jajka | Biotyna, Witamina D, Białko | 2-3 całe jajka (lub żółtka) na tydzień | Awidyna (nieistotne ryzyko przy całych jajkach) |
| Ryby | NNKT (EPA/DHA), Witamina D | 1-2 razy w tygodniu (małe, tłuste) lub codzienny suplement | Tiaminaza, Pasożyty, Rtęć (minimalna w małych rybach) |
| Nabiał | Probiotyki, Wapń | Małe ilości kefiru/jogurtu dziennie | Nietolerancja Laktozy (minimalna w fermentowanych) |
Wiedza o tych dodatkach i kontrola ich jakości to podstawa do stworzenia diety BARF, która jest nie tylko biologicznie odpowiednia, ale i kompletna pod względem klinicznym.
