BARF a kastracja (sterylizacja): zarządzanie kalorycznością, kontrola hormonalna i prewencja otyłości

Kastracja (sterylizacja) jest zabiegiem, który radykalnie zmienia gospodarkę hormonalną i metabolizm psa. Jest to ważny moment w zarządzaniu dietą BARF, ponieważ brak natychmiastowej korekty żywienia prowadzi do niemal pewnego przyrostu masy ciała i znacząco zwiększa ryzyko rozwoju chorób cywilizacyjnych (cukrzyca typu 2, choroba zwyrodnieniowa stawów – OA, choroby serca). Dieta BARF, choć elastyczna, wymaga precyzyjnego podejścia do redukcji tłuszczu i maksymalizacji sytości.

Kaskada zmian hormonalnych i metabolicznych

Zrozumienie, dlaczego kastracja prowadzi do tycia, jest fundamentem prawidłowej modyfikacji diety.

Obniżenie podstawowej przemiany materii (PPM)

• Spadek Hormonów Płciowych: Estrogeny i testosteron naturalnie wspierają PPM (podstawową przemianę materii). Ich usunięcie powoduje obniżenie spoczynkowego wydatku energetycznego o około 15% – 20% w stosunku do zwierząt niekastrowanych.
• Mniej Kalorii: To oznacza, że pies potrzebuje mniej energii do podtrzymania podstawowych funkcji życiowych. Jeśli ilość podawanego pokarmu pozostaje niezmieniona, nadwyżka energetyczna jest magazynowana jako tkanka tłuszczowa.

Dysregulacja apetytu i sytości

• Wzrost Greliny: Obserwuje się zwiększoną produkcję greliny – hormonu głodu – co bezpośrednio zwiększa apetyt.
• Oporność na Leptynę: Jednocześnie, u kastratów rozwija się oporność na leptynę – hormon sytości – co sprawia, że mózg psa nie otrzymuje sygnału o nasyceniu.
• Ryzyko kliniczne: Badania naukowe potwierdzają, że kastrowane psy mają dwukrotnie wyższe ryzyko rozwoju nadwagi, co jest największym zagrożeniem po zabiegu.

Strategia modyfikacji receptury BARF

Dieta BARF pozwala na celowaną modyfikację składu makroskładników w celu obniżenia gęstości kalorycznej przy zachowaniu wysokiej wartości odżywczej.

Redukcja tłuszczu – podstawowy regulator kalorii

Tłuszcz jest najbardziej kalorycznym składnikiem diety (9 kcal/g). W diecie BARF redukcja masy ciała musi być osiągnięta przede wszystkim przez redukcję tłuszczu, a nie białka.

• Zmiana źródeł mięsa: Należy całkowicie wyeliminować tłuste części (skóra drobiowa, tłusty boczek wieprzowy, tłusta wołowina, łój) na rzecz chudego mięsa:
  • Zalecane: Pierś z kurczaka/indyka (bez skóry), wołowina o niskiej zawartości tłuszczu (polędwica, ligawa), chude podroby (serca, żołądki).
• Kontrola tłuszczu w recepturze: Docelowa zawartość tłuszczu w diecie powinna być utrzymana na poziomie 8% – 10% w suchej masie (lub 4% – 5% w masie świeżej, w zależności od poziomu aktywności).

Utrzymanie i optymalizacja białka

W przeciwieństwie do tradycyjnych suchych karm odchudzających, w BARF nie obniżamy ilości białka, a wręcz kładziemy nacisk na jego wysoką jakość i ilość.

• Zachowanie mięśni: Białko jest niezbędne do utrzymania beztłuszczowej masy ciała (LBM) i zapobiegania sarkopenii (utraty mięśni) podczas redukcji wagi.
• Sytość: Białko ma najwyższy efekt termiczny żywności (TEF) i zapewnia najdłuższe uczucie sytości, co jest ważne dla kastratów z podwyższonym apetytem.

Zwiększenie błonnika i objętości

Aby oszukać zwiększony apetyt, należy zwiększyć objętość posiłku przy minimalnym wzroście kaloryczności:

• Warzywa niskokaloryczne: Zwiększenie udziału surowych, zmiksowanych warzyw (dynia, cukinia, zielona fasolka, marchew) do 15% – 20% masy diety.
• Włókno rozpuszczalne: Dodatek Psyllium (babka płesznik), które pęcznieje w przewodzie pokarmowym, stabilizuje pasaż jelitowy i drastycznie zwiększa sytość.

Suplementacja celowana: wsparcie metaboliczne i ochrona stawów

W diecie BARF po kastracji, suplementacja powinna być ukierunkowana na wsparcie metabolizmu tłuszczów i profilaktykę chorób związanych z nadwagą.

Wsparcie utylizacji tłuszczów (mitochondria)

• L-Karnityna: Jest to ważny aminokwas transportujący kwasy tłuszczowe przez błonę mitochondrialną do miejsca, w którym są spalane na energię. Suplementacja wspiera utrzymanie LBM i zwiększa utylizację tłuszczów.
• Koenzym Q10 (Ubichinon): Bierze udział w łańcuchu transportu elektronów. Poprawia ogólną efektywność energetyczną komórek, co jest ważne w kontekście spowolnionego metabolizmu.

Profilaktyka choroby zwyrodnieniowej stawów (OA)

Przyrost wagi drastycznie obciąża stawy.

• Omega-3 (EPA/DHA): Niezbędna jest stała suplementacja kwasami tłuszczowymi Omega-3 (z oleju rybnego lub kryla) w celu zapewnienia silnego działania przeciwzapalnego, chroniącego chrząstkę stawową przed degradacją.
• Chondroprotektory: Obowiązkowe jest włączenie naturalnych źródeł glukozaminy i chondroityny (np. chrząstki, tchawice wołowe, sproszkowane małże nowozelandzkie – Perna Canaliculus).

Kontrola apetytu

Suplementacja chromem (np. z drożdży piwnych) może pomóc w stabilizacji poziomu glukozy we krwi i zmniejszeniu gwałtownych napadów głodu.

Monitoring i rygor – warunki sukcesu

Nawet najlepiej skomponowana receptura BARF zawiedzie bez rygorystycznego protokołu karmienia.

• Precyzyjne Ważenie: Po kastracji należy dokładnie ważyć posiłki (używając wagi kuchennej) i dostosować dawkę do rzeczywistego zapotrzebowania energetycznego (które jest niższe o 15% – 20%).
• Regularna Ocena BCS: Ważenie psa i ocena Body Condition Score (BCS) (wyczuwalność żeber, zarys talii) powinna odbywać się raz w miesiącu. Przyrost wagi o 5% wymaga natychmiastowej redukcji dawki.
• Wliczenie Smakołyków: Wszystkie podawane smakołyki muszą być niskokaloryczne (np. kostki marchewki, plasterki ogórka, suszone chude mięso) i wliczone do dziennego bilansu kalorycznego.