Owczarek Szkocki - charakterystyka rasy

Historia i pochodzenie rasy Owczarek Szkocki

Owczarek Szkocki to rasa o głębokich korzeniach, pochodząca z wyżyn Szkocji i północnej Anglii. Przez wieki był ceniony jako wytrwały, wszechstronny pies pasterski, zdolny do zagania i stróżowania stad owiec w trudnym, górskim terenie.

Ewolucja z psa pracującego do gwiazdy

W XIX wieku rasa zyskała popularność poza Szkocją, głównie dzięki Królowej Wiktorii, która stała się jej wielką miłośniczką. Hodowla szybko przesunęła się z cech użytkowych na estetyczne, a długowłosa odmiana (Rough Collie) zyskała lżejszą głowę i bujniejszą szatę.

Globalną sławę Owczarek Szkocki zdobył dzięki literaturze i kinu – postać Lassie (Collie Come Home) uczyniła z niego symbol psiej inteligencji, lojalności i piękna.

Klasyfikacja FCI i Dwie Odmiany

Owczarek Szkocki należy do Grupy 1 FCI – Owczarki i inne psy pasterskie, Sekcja 1 – Owczarki, z wymaganym sprawdzeniem pracy. Wzorzec wyróżnia dwie odmiany, które są sędziowane oddzielnie:

1. Rough Collie (Długowłosy): Obfita, długa szata, szczególnie bujna kryza na szyi i pióra.
2. Smooth Collie (Krótkowłosy): Krótka, gęsta i twarda sierść.

Dopuszczalne umaszczenia: śable (złoty sobol), tricolor (czarny, biały i podpalany) oraz blue merle (marmurkowe).

Charakter i temperament Owczarka Szkockiego

Collie jest psem łagodnym, spokojnym, dumnym i niezwykle wrażliwym. To idealny pies rodzinny, oznaczony tagiem Wybitnie rodzinny/cierpliwy (Ocena 5/5). Jest inteligentny i oddany, ale jego wrażliwość wymaga specjalnego podejścia w wychowaniu.

Owczarek Szkocki jako pies rodzinny

Collie tworzy silne więzi z rodziną. Jest opiekuńczy wobec dzieci, a jego łagodność i cierpliwość są legendarne.

• Wrażliwość: Są bardzo wrażliwe na emocje właściciela. Ostra korekta, krzyk czy niesprawiedliwość mogą zniszczyć ich psychikę, prowadząc do wycofania lub lęku. Wymagają pozytywnego wzmocnienia i budowania relacji opartej na zaufaniu.
• Tolerancja na samotność: Trudny. Rasa ta źle znosi samotność. Zbyt długie okresy izolacji mogą prowadzić do lęku separacyjnego, nadmiernej wokalizacji i destrukcji.

Głośność, Instynkt Pasterski i Ruch

• Głośność / Wokalizacja: Choć z natury są alarmowcami, ich szczekanie jest zazwyczaj reakcją na bodziec (osobę lub dźwięk). Mają tendencję do nadmiernej wokalizacji, jeśli są znudzone lub sfrustrowane, stąd tag Umiarkowana/Wysoka.
• Instynkt Pasterski: Posiadają instynkt zaganiający, który może objawiać się w próbach zaganiających dzieci lub zwierząt, choć jest on mniej intensywny niż u Border Collie.
• Wymagania Ruchowe: Zapotrzebowanie na ruch jest Umiarkowane/Wysokie. Potrzebują regularnych, dłuższych spacerów i ćwiczeń umysłowych. Świetnie sprawdzają się w sportach rekreacyjnych, takich jak Obedience i Agility.

Zdrowie i najczęstsze choroby Collie

Średnia długość życia Owczarka Szkockiego to 12-14 lat. Jest to rasa generalnie zdrowa, ale obciążona specyficznymi problemami genetycznymi.

Typowe dolegliwości rasy Owczarek Szkocki

1. Anomalia Oka Collie (CEA): Dziedziczna wada rozwojowa siatkówki, która może prowadzić do ślepoty. Odpowiedzialni hodowcy badają psy pod kątem tej wady.
2. Postępujący Zanik Siatkówki (PRA): Choroba prowadząca do ślepoty.
3. Mutacja genu MDR1: Kluczowy problem. Gen ten odpowiada za transport leków w mózgu. Psy z mutacją (w tym Collie i Sheltie) są nadwrażliwe na wiele powszechnie stosowanych leków weterynaryjnych (np. niektóre środki przeciwpasożytnicze), co w skrajnych przypadkach może prowadzić do śmierci. Wymagana jest duża ostrożność przy podawaniu leków.
4. Dysplazja stawu biodrowego: Typowa dla dużych, szybko rosnących ras.

Pielęgnacja sierści Collie

Typ Okrywy Włosowej: Sierść jest dwuwarstwowa, z obfitym podszerstkiem.

• Rough Collie (Długowłosy): Pielęgnacja jest intensywna. Wymaga regularnego (kilka razy w tygodniu), dokładnego wyczesywania, zwłaszcza kryzy, portek i ogona, aby uniknąć filcowania.
• Smooth Collie (Krótkowłosy): Pielęgnacja jest łatwiejsza. Wystarczy regularne szczotkowanie.
• Linienie: Jest intensywne sezonowo, kiedy pies zrzuca dużą ilość podszerstka.
• Alergie: Z powodu gubienia podszerstka, Owczarek Szkocki NIE jest rasą hipoalergiczną.

Szkolenie i wychowanie Owczarka Szkockiego

Owczarek Szkocki jest Bardzo inteligentny i łatwy do szkolenia (Ocena 5/5). Uwielbia pracować z przewodnikiem i szybko uczy się nowych komend.

Wymagane doświadczenie właściciela dla Owczarka Szkockiego

Wymagane jest Średnie Doświadczenie. Właściciel musi:

• Stosować łagodne metody: Być konsekwentnym, ale łagodnym, aby nie zniszczyć wrażliwej psychiki psa.
• Zapewnić socjalizację: Od wczesnego wieku konieczna jest bogata, pozytywna socjalizacja, aby zniwelować wrodzoną rezerwę wobec obcych.
• Pamiętać o MDR1: Być świadomym mutacji genetycznej MDR1 i zawsze informować o niej weterynarza.

Hodowla i cena szczeniaka Owczarka Szkockiego

Ceny szczeniąt z legalnych hodowli ZKwP/FCI w Polsce wahają się zazwyczaj od 4000 do 7000 PLN, niezależnie od odmiany włosa.

Na co zwrócić uwagę przy wyborze hodowli?

Kluczowe jest:

• Badania genetyczne: Rodzice powinni mieć aktualne testy na MDR1, CEA i PRA. Wynik testu MDR1 (N/N – wolny, M/N – nosiciel, M/M – chory) powinien być znany.
• Temperament: Upewnij się, że szczenięta i rodzice są zrównoważeni i nie wykazują nadmiernej lękliwości.