Borelioza i Babeszjoza u psa: Po jakim czasie objawy i kiedy natychmiast jechać do weterynarza?

Kleszcze są nosicielami wielu patogenów, a czas pomiędzy ugryzieniem a wystąpieniem pierwszych objawów choroby może być mylący. Istotne jest, aby każdy właściciel psa znał listę alarmowych symptomów, które sygnalizują, że z pozoru niegroźny pasożyt wprowadził do organizmu zwierzęcia groźne pierwotniaki lub bakterie.

Poniższy przewodnik wyjaśnia, jak monitorować psa po kontakcie z kleszczem, na jakie choroby zwrócić szczególną uwagę oraz kiedy należy potraktować wizytę u weterynarza jako nagły przypadek.

Pierwsze objawy alarmowe – reakcja na ugryzienie

Pies po ugryzieniu kleszcza może nie wykazywać żadnych objawów przez dłuższy czas. Ważna jest umiejętność rozróżnienia lokalnej reakcji na ślinę pasożyta od pierwszych symptomów zakażenia.

Jak zachowuje się pies po kleszczu

• Reakcja lokalna: Bezpośrednio po usunięciu kleszcza pies może odczuwać świąd, drapać lub lizać miejsce ugryzienia. Może również pojawić się niewielki, twardy guzek – jest to zazwyczaj niegroźna, tymczasowa reakcja zapalna organizmu na ślinę kleszcza lub mikrouraz skóry.
• Reakcja na zakażenie: Najbardziej niepokojące jest, gdy pies po ugryzieniu kleszcza staje się osowiały, wykazuje nagłą apatię, nie chce jeść ani pić. Takie zachowanie powinno natychmiast skierować właściciela do gabinetu weterynaryjnego.

Kiedy z psem do weterynarza po kleszczu

Choć po samym usunięciu kleszcza rutynowa wizyta nie jest wymagana, natychmiastowy kontakt z lecznicą jest istotny, gdy pojawiają się poniższe objawy:

• Krytyczne symptomy babeszjozy: Zmiana koloru moczu na bardzo ciemny (brązowy, koloru herbaty lub coli), nagła i wysoka gorączka (40Club wyższa), lub bladość śluzówek (dziąseł).
• Zasada 24/48h: Jeśli pies wykazuje niepokojące objawy (np. rozwolnienie u psa po kleszczu, wymioty) w ciągu 24–48 godzin od usunięcia pasożyta, należy to traktować jako sytuację alarmową, gdyż babeszjoza rozwija się błyskawicznie.

Co się dzieje z psem jak ugryzie go kleszcz

Kleszcz, aby pobierać krew, wprowadza do krwiobiegu psa ślinę, która zawiera substancje znieczulające, przeciwzakrzepowe i klejące. Niestety, wraz z tą śliną mogą przedostać się patogeny. Szybkość transmisji zależy od choroby: Babeszjoza może być przekazana w ciągu 24–48 godzin żerowania, natomiast Borelioza zazwyczaj wymaga dłuższego żerowania (powyżej 48 godzin).

Babeszjoza (piroplazmoza) – największe zagrożenie

Babeszjoza jest najgroźniejszą chorobą odkleszczową w Polsce, atakującą czerwone krwinki psa i prowadzącą do ciężkiej, często śmiertelnej anemii, jeśli leczenie nie zostanie wdrożone natychmiast.

Jak szybko babeszjoza ujawnia się u psów

Babeszjoza ma zazwyczaj krótki okres inkubacji. W zależności od kondycji psa i ilości wstrzykniętych pierwotniaków objawy mogą pojawić się już po 10 dniach, a najczęściej do 3 tygodni po ugryzieniu. Szybki rozwój choroby wymaga od właściciela natychmiastowej reakcji.

Ostre objawy babeszjozy – lista kontrolna

Większość przypadków Babeszjozy manifestuje się w ostrej formie, atakując krwinki czerwone (erytrocyty).

• Gorączka: Nagły wzrost temperatury ciała psa (często powyżej $40^\circ\text{C}$).
• Mocz koloru coli: To najbardziej alarmujący objaw. Ciemny mocz jest wynikiem wydalania hemoglobiny z niszczonych krwinek.
• Bladość śluzówek: Objawem anemii jest bladość dziąseł i wewnętrznej strony powiek.
• Apatia i osowiałość: Pies jest niechętny do ruchu, letargiczny.
• Wymioty i rozwolnienie: Choć niespecyficzne, zaburzenia trawienne są często obecne w ostrych stanach zakaźnych.

Borelioza (choroba z Lyme) – długotrwały problem

W przeciwieństwie do Babeszjozy Borelioza (wywołana bakterią Borrelia burgdorferi) rozwija się powoli i jest trudniejsza do wczesnej diagnostyki.

Po jakim czasie występują objawy boreliozy u psa

Borelioza ujawnia się u psów w sposób opóźniony. Objawy kliniczne pojawiają się zwykle od 2 do 5 miesięcy po ugryzieniu kleszcza. Oznacza to, że właściciel często nie łączy objawów z dawnym kontaktem z pasożytem.

Jakie są pierwsze objawy boreliozy u psa

Właściciel powinien zwracać uwagę na:

• Nawracająca kulawizna: Jest to najczęstszy symptom. Pies może nagle kuleć na jedną łapę, a po kilku dniach kulawizna przenosi się na inną kończynę. Wynika to z zapalenia stawów.
• Apatia i niechęć do ruchu: Pies może wykazywać niechęć do spacerów i ćwiczeń.
• Powiększenie węzłów chłonnych: Obwodowe węzły chłonne mogą być powiększone i bolesne.

Diagnostyka i rokowanie

Jak sprawdzić, czy twój pies jest chory na boreliozę? Diagnozę stawia się na podstawie objawów klinicznych i testów serologicznych (np. szybki test SNAP 4Dx). Leczenie Boreliozy opiera się na długotrwałej antybiotykoterapii (zazwyczaj 3–4 tygodnie). Czy pies wyzdrowieje z boreliozy? Rokowania są zazwyczaj dobre, choć niektóre psy mogą wymagać leczenia wspomagającego w celu opanowania zapalenia stawów.

Inne choroby odkleszczowe

Kleszcze przenoszą również inne bakterie, które wywołują podobne, niespecyficzne stany chorobowe.

Anaplazmoza i erlichioza

Są to choroby wywołane przez bakterie (Anaplasma i Erlichia), które atakują białe krwinki i płytki krwi. Ich objawy są niespecyficzne i obejmują gorączkę, osowiałość, utratę apetytu oraz niekiedy skłonność do krwawień. Choroby te są trudniejsze do zdiagnozowania, ale dobrze reagują na wdrożone leczenie antybiotykami (Doxycycline).

Działania po stwierdzeniu zakażenia

Jeśli badania potwierdzą chorobę, właściciel musi działać ściśle według zaleceń weterynarza.

Co podać psu, który miał kleszcza

Jeśli u psa rozwinęły się objawy Babeszjozy, weterynarz poda mu leki pierwotniakobójcze (np. Imizol). W przypadku Boreliozy i Anaplazmozy konieczne jest wdrożenie odpowiednich antybiotyków. Nie należy podawać żadnych leków profilaktycznie bez konsultacji z lekarzem, ponieważ może to zaciemnić obraz kliniczny.

Koszty leczenia i testów

Koszty zależą od regionu i zaawansowania choroby.

• Wyciągnięcie kleszcza: Ile weterynarz bierze za wyciągnięcie kleszcza? To zazwyczaj usługa wliczona w cenę wizyty lub kosztująca od 20 do 50 zł.
• Diagnostyka: Testy przesiewowe (np. test SNAP) to koszt od 100 do 200 zł. Leczenie Babeszjozy (z wizytami, lekami i kroplówkami) może wahać się od 300 do ponad 1000 zł w ciężkich przypadkach.

Pytania i odpowiedzi weterynarza

• Po czym poznać, że kleszcz był chory? Nie da się tego poznać „na oko”. Jedyną metodą jest badanie kleszcza w specjalistycznym laboratorium, choć weterynarze najczęściej skupiają się na badaniu psa.
• Czy po wyjęciu kleszcza u psa trzeba iść do lekarza? Tylko w przypadku wystąpienia objawów lub gdy pies jest z terenów endemicznych i lekarz zalecił testy przesiewowe po określonym czasie.

Nietypowe kolory kleszczy u psa – co oznaczają czerwone i czarne

To, co właściciele postrzegają jako różne kolory kleszczy – czarny, czerwony lub biały – jest najczęściej wynikiem ich aktualnego stanu nasycenia krwią oraz płci.

Czarne kleszcze u psa – kleszcz głodny i dorosły

• Co to oznacza: Czarny (lub ciemnobrązowy) jest naturalnym kolorem głodnego, dorosłego kleszcza (samca lub samicy). Jest płaski i twardy.
• Wniosek: Znalezienie czarnego, płaskiego kleszcza oznacza, że najprawdopodobniej dopiero się wbił. Ryzyko transmisji patogenów jest na tym etapie najniższe.

Czerwone kleszcze u psa – faza nasycania

• Co to oznacza: Barwa czerwonawa może wskazywać, że kleszcz zaczął żerować, a jego odwłok powiększył się, przyjmując kolor pobranej krwi.
• Wniosek: Kleszcz żeruje już od kilku do kilkunastu godzin, a tym samym ryzyko transmisji chorób rośnie.

Białe kleszcze u psa – kleszcz opity

• Co to oznacza: Widoczny, szary, beżowy lub biały (perłowy) „groszek” to samica kleszcza w pełni opita krwią. Samica w tym stanie jest gotowa, by odpaść i złożyć jaja.
• Wniosek: Znalezienie białego, opitego kleszcza oznacza, że żerował on przez długi czas (nawet kilka dni). Ryzyko zakażenia chorobami odkleszczowymi jest w tym przypadku najwyższe i wymaga wzmożonej obserwacji psa w kolejnych tygodniach.