Zapalenie ucha u psa: pierwsze objawy, leczenie i instrukcja czyszczenia uszu w domu (poradnik dla ras z oklapniętymi uszami)

Zapalenie ucha (otitis) to jedna z najczęstszych przyczyn wizyt u weterynarza. Nieleczony stan zapalny jest niezwykle bolesny i może prowadzić do przewlekłych problemów, a nawet głuchoty. Właściciele muszą wiedzieć, jak rozpoznać pierwsze objawy, kiedy konieczna jest interwencja lekarza i jak prawidłowo dbać o higienę uszu psa w domu.

Niniejszy poradnik zawiera instrukcję krok po kroku, jak czyścić uszy psu, oraz wyjaśnia, dlaczego niektóre rasy są bardziej narażone na nawroty infekcji.

Alarmujące sygnały – jak rozpoznać zapalenie ucha

Im szybciej zauważysz problem, tym łatwiej i taniej będzie go wyleczyć. Zwracaj uwagę na zmiany w zachowaniu i zapachu psa.

Pierwsze sygnały alarmowe – ból i dyskomfort

• Trzęsienie i przechylanie głowy: Pies potrząsa głową gwałtownie, próbując pozbyć się dyskomfortu. Może również przechylać głowę na bok chorego ucha.
• Drapanie ucha: Intensywne drapanie łapą, często prowadzące do uszkodzenia skóry wokół małżowiny usznej.
• Nieprzyjemny zapach: Intensywny, słodkawy, kwaśny lub drożdżowy zapach wydobywający się z wnętrza ucha.
• Wydzielina: Widoczna wydzielina o nietypowym kolorze (ciemnobrązowa, czarna, żółta lub ropna).

Kiedy udać się do weterynarza

Wizyta u weterynarza jest konieczna w momencie pojawienia się któregokolwiek z poniższych objawów, ponieważ samoczynne czyszczenie może być nieskuteczne lub pogorszyć stan:

• Ból przy dotyku: Pies piszczy lub wyrywa się, gdy dotykasz jego ucha lub nasady małżowiny.
• Opuchlizna i zaczerwienienie: Silne zaczerwienienie i obrzęk wewnętrznej części ucha.
• Ropna lub żółta wydzielina: Wskazuje na zaawansowaną infekcję bakteryjną.
• Chodzenie w kółko: Może świadczyć o problemach z równowagą i rozprzestrzenianiu się infekcji do ucha wewnętrznego.

Przyczyny stanów zapalnych ucha u psa

Zapalenie ucha rzadko jest spowodowane tylko jedną przyczyną. Zwykle jest to kombinacja czynników predysponujących, pierwotnych i wtórnych.

Zakażenia bakteryjne i grzybicze (drożdżaki)

Te dwa rodzaje infekcji są najczęstsze:

• Grzybica (Malassezia): Często związana z alergią lub wilgocią. Wydzielina jest zwykle ciemnobrązowa, woskowata i ma charakterystyczny drożdżowy, słodkawy zapach.
• Bakterie: Mogą dawać wydzielinę żółtą, ropną lub mieć bardzo intensywny, nieprzyjemny zapach.

Pasożyty: świerzbowiec uszny

Zwłaszcza u młodych psów i kociąt, świerzbowiec uszny (Otodectes cynotis) jest częstą przyczyną zapalenia. Charakteryzuje się bardzo ciemną, suchą, woskowatą wydzieliną przypominającą fusy kawy. Nieleczony świerzbowiec jest bardzo zaraźliwy.

Rola alergii (pokarmowa i środowiskowa)

U psów z nawracającym zapaleniem ucha (które wraca pomimo leczenia) pierwotną przyczyną często jest alergia. Ucho jest jednym z pierwszych miejsc, w których objawia się alergia pokarmowa lub atopowe zapalenie skóry. W takich przypadkach samo leczenie kroplami nie wystarczy, trzeba znaleźć i wyeliminować alergen.

Wilgoć i budowa ucha – problem ras z oklapniętymi uszami

Rasy z długimi, oklapniętymi uszami (np. Basset, Cocker Spaniel, Labrador) są bardziej narażone, ponieważ:

• Kanał słuchowy jest słabo wentylowany, co stwarza ciepłe i wilgotne środowisko idealne do rozwoju bakterii i grzybów.
• Długie małżowiny uszne zatrzymują wilgoć po kąpieli lub pływaniu.

Prawidłowe czyszczenie uszu u psa – instrukcja krok po kroku

Prawidłowa technika czyszczenia jest ważna dla profilaktyki i leczenia.

Czego używać, a czego unikać

• Płyny do czyszczenia: Zawsze używaj specjalistycznych płynów weterynaryjnych o pH dostosowanym do ucha psa. Często zawierają kwas salicylowy lub kwas mlekowy.
• Zakaz używania patyczków kosmetycznych! Używanie patyczków kosmetycznych (higienicznych) do czyszczenia wnętrza ucha jest surowo zabronione. Patyczek może wsunąć zanieczyszczenia i wydzielinę głębiej do kanału słuchowego, co uniemożliwia odpływ i uszkadza błonę bębenkową. Używaj ich tylko do czyszczenia widocznej małżowiny.
• Nigdy nie używaj: Wody utlenionej, spirytusu salicylowego, ani oliwy z oliwek, jeśli nie zalecił tego weterynarz – mogą podrażnić lub wysuszyć delikatną skórę.

Technika „zalewania i masowania”

1. Przygotowanie: Poproś drugą osobę o przytrzymanie psa. Przygotuj płyn i waciki kosmetyczne (lub gaziki). Nagradzaj psa smakołykami za spokój.
2. Zalewanie: Chwyć ucho psa i wyprostuj kanał słuchowy (pociągnij delikatnie do góry). Wlej do ucha obfitą ilość płynu czyszczącego (aż poczujesz, że płyn wypełnił kanał).
3. Masowanie: Masuj nasadę ucha (tuż przy głowie) przez 30-60 sekund. Usłyszysz charakterystyczny dźwięk „chlupania” płynu. Ten ruch rozbija woskowinę i zanieczyszczenia.
4. Wydobycie: Pozwól psu swobodnie potrząsnąć głową (w ten sposób wyrzuci zanieczyszczenia z głębszej części kanału).
5. Czyszczenie powierzchni: Użyj wacika, by delikatnie wytrzeć nadmiar płynu i widoczne zanieczyszczenia z małżowiny. Nie wchodź w głąb kanału.

Przyzwyczajanie psa do zabiegu

Jeśli pies panicznie boi się czyszczenia, zacznij od dotykania małżowiny i nagradzania. Następnie nagradzaj go za tolerowanie samego dźwięku butelki z płynem. Cierpliwość i pozytywne wzmocnienie są ważne.

Leczenie i profilaktyka nawrotów

W przypadku infekcji tylko lekarz weterynarii może postawić prawidłową diagnozę, pobierając wymaz z ucha.

Leczenie weterynaryjne – diagnostyka

Leczenie ucha zawsze zaczyna się od otokopii (badania kanału słuchowego) oraz wymazu cytologicznego (badania mikroskopowego wydzieliny). To pozwala zidentyfikować, czy problemem są bakterie, grzyby, czy świerzbowiec. Dopiero na tej podstawie dobiera się odpowiednie krople (antybiotyki, leki przeciwgrzybicze, leki przeciwpasożytnicze).

• Nigdy nie stosuj kropli z poprzedniej infekcji! Niewłaściwy dobór leków może wywołać lekooporność lub pogorszyć stan (np. stosowanie antybiotyku na grzybicę).

Jak zapobiegać nawrotom po kąpieli i pływaniu

U psów, które uwielbiają pływać lub często są kąpane, wilgoć jest głównym wrogiem.

• Zabezpieczenie: Przed kąpielą wsadź do uszu psa duże, bawełniane kulki, które wchłoną wodę i zabezpieczą kanał słuchowy. Wyjmij je natychmiast po kąpieli.
• Osuszenie: Po pływaniu lub myciu, osusz małżowiny i upewnij się, że w uchu nie ma wody. Możesz użyć preparatów osuszających, które zawierają alkohol izopropylowy.

Depilacja wewnętrznej części ucha

U niektórych ras (np. Pudel, Bichon, niektóre Teriery) włosy rosną wewnątrz kanału słuchowego, co zatrzymuje woskowinę i wilgoć. W takich przypadkach konieczna jest depilacja tych włosów. Taki zabieg powinien być wykonywany przez doświadczonego groomera lub weterynarza, ponieważ nieprawidłowe usunięcie włosów może uszkodzyć skórę w kanale i wywołać stan zapalny.

Podsumowanie: harmonogram pielęgnacji

Pamiętaj, że zdrowe ucho to ciche ucho. Regularna kontrola i proaktywna pielęgnacja to najlepsi sprzymierzeńcy w walce z nawracającym zapaleniem ucha.