Jak czytać skład karmy dla psa? Przewodnik po etykietach, mięsie i zbożach (ranking klas jakości)

Wybór odpowiedniej karmy to fundamentalna decyzja każdego właściciela. Rynek karm suchych jest jednak przepełniony chwytami marketingowymi, które często maskują rzeczywistą jakość składników. Aby zapewnić psu optymalne zdrowie, musisz wiedzieć, jak czytać etykiety karmy, jak dekodować nazwy składników i odróżniać wysoką zawartość mięsa od pustych obietnic.

Ten przewodnik pomoże Ci świadomie odrzucić strategie marketingowe i skupić się na tym, co naprawdę ma znaczenie – prawdziwej wartości odżywczej karmy.

Dekodowanie etykiety – co musisz wiedzieć?

Zrozumienie, jak producenci muszą prawnie oznaczać składniki, jest drogą do weryfikacji jakości.

Obowiązkowe elementy etykiety Na etykiecie karmy znajdziesz dwie ważne sekcje: skład analityczny oraz lista składników.

Skład analityczny (gwarantowany): To procentowa zawartość głównych makroskładników w gotowej, suchej krokiecie. Białko surowe (procent): Określa ogólną zawartość białka. Wartość jest ważna, ale nie informuje o źródle (czy jest to białko zwierzęce, czy np. z soi). Tłuszcz surowy (procent): Zawartość tłuszczu, ważna jako źródło energii i kwasów Omega. Włókno surowe (procent): Zawartość niestrawnych węglowodanów, czyli błonnika. Zbyt niska wartość może być problematyczna, zbyt wysoka (np. powyżej 5 procent) może sugerować dużą ilość wypełniaczy. Popiół surowy (procent): Ten termin bywa mylący. Popiół to zawartość wszystkich składników mineralnych (wapń, fosfor, magnez itp.), które pozostają po spopieleniu karmy w laboratorium. Wysoki popiół (powyżej 9 procent) może sugerować dużą ilość kości, popiołu roślinnego lub słabą jakość surowca. Wilgotność (procent): W karmach suchych wynosi zazwyczaj 8-10 procent.

Zasada kolejności składników Zgodnie z wymogami prawnymi, składniki na liście muszą być podane w kolejności malejącej według wagi przed obróbką (suszonym stanem).

Jeśli na pierwszym miejscu widnieje „kurczak (świeży) – 30 procent”, oznacza to, że świeże mięso stanowiło 30 procent masy karmy przed gotowaniem. Po obróbce termicznej i usunięciu większości wody, jego waga znacząco spada. Jeśli na pierwszym miejscu jest „mączka mięsna (suszone mięso) – 30 procent”, jest to prawdziwy dominant, ponieważ podana waga jest już po usunięciu wody. Wysokiej jakości karma powinna mieć na pierwszym miejscu dobrze zdefiniowane, suszone źródło białka zwierzęcego lub skrupulatnie rozdzielone źródła węglowodanów, aby mięso mogło faktycznie dominować w ostatecznym produkcie.

Rodzaje źródeł białka – mit mięsa vs. realia etykiet

Jakość i pochodzenie białka są najważniejszymi czynnikami wpływającymi na strawność i wartość karmy.

Mięso świeże vs. suszone (mączka mięsna) Producenci często podają duży procent „mięsa świeżego” (np. 70 procent świeżego łososia). Jest to chwyt marketingowy, ponieważ świeże mięso zawiera około 70-80 procent wody. 70 procent świeżego mięsa to około 21 procent mięsa po wysuszeniu. Mączka mięsna (suszone mięso): Mimo że brzmi mniej apetycznie, jest często bardziej wartościowym składnikiem dla karmy suchej. Ponieważ woda została już usunięta (wilgotność około 5 procent), podana waga odpowiada rzeczywistej zawartości białka w gotowej krokiecie.

Mięso (meat) vs. produkty uboczne (by-products) „Mięso i produkty pochodzenia zwierzęcego”: To bardzo ogólne i słabe określenie. Może zawierać pióra, kopyta, skórę i inne produkty o niskiej wartości odżywczej i słabej strawności. „Hydrolizowane białko kurczaka”: Białko poddane hydrolizie jest rozbite na małe cząsteczki. Stosowane w karmach weterynaryjnych, jest świetnie przyswajalne i minimalizuje ryzyko reakcji alergicznych. „Wysokiej jakości produkty uboczne”: Nie wszystkie są złe. Wątroba, serca czy płuca (jeśli są konkretnie wyszczególnione) mogą być cennym źródłem witamin i minerałów.

Koncentraty białka roślinnego Białko z grochu, soi, soczewicy czy kukurydzy jest powszechnie stosowane do podbijania ogólnego procentu białka w składzie analitycznym. Choć rośliny te mają białko, ich profil aminokwasowy jest często niepełny dla psa, który jest mięsożercą. Im niższa jakość karmy, tym większa część procentu białka pochodzi ze źródeł roślinnych.

Węglowodany – wypełniacz czy wartościowy składnik?

Węglowodany są potrzebne do produkcji krokietów i stanowią źródło energii, ale ich jakość jest ważna.

Mit grain-free Mit grain-free: Rosnąca popularność karm bezzbożowych sugeruje, że zboża są szkodliwe. Prawda jest taka, że alergie na zboża (np. pszenicę) są stosunkowo rzadkie (stanowią tylko około 1 procenta wszystkich alergii pokarmowych).

Zboża: Wiele zbóż (owies, brązowy ryż, jęczmień) to cenne źródła błonnika i łatwo przyswajalnych węglowodanów. Wady grain-free: Producenci bezzbożowi często zastępują zboża dużymi ilościami ziemniaków, batatów, grochu lub soczewicy. Te składniki, podane w dużym procencie, mogą być równie problematyczne w kwestii przyswajalności, a nawet mogą być powiązane (choć dowody są wciąż badane) z kardiomiopatią rozstrzeniową (DCM). Wartościowe źródła węglowodanów: Szukaj karm, które mają łatwo strawne węglowodany, takie jak ryż brązowy, jęczmień, czy bataty, podane w połowie listy składników, a nie na jej początku.

Ukryte cukry i wzmacniacze smaku: Producenci karm niższej jakości często dodają substancje, które mają zwiększyć smakowitość (wzrost akceptacji przez psa), maskując przy tym słabe składniki. Szukaj ukrytych cukrów, takich jak: syrop kukurydziany, melasa, karmel, cukier lub dekstroza. Są one absolutnie zbędne w diecie psa.

Klasyfikacja jakości karm

Karmy są nieformalnie dzielone na klasy, które odzwierciedlają jakość użytych surowców.

Klasa ekonomiczna (economy) Cechy: Niska cena, duża dostępność (supermarkety). Skład: Dominacja tanich wypełniaczy (pszenica, kukurydza) oraz nieprecyzyjnie określone „produkty pochodzenia zwierzęcego”. Charakteryzują się słabą strawnością – pies musi jeść dużo, a wydala obfite, słabo uformowane stolce.

Klasa premium i super premium Cechy: Wyższa cena, precyzyjnie zbilansowane. Skład: Na pierwszych miejscach dominują wysoko przyswajalne źródła białka (konkretna mączka mięsna, np. „mączka z kurczaka”), brak sztucznych konserwantów i barwników. Duża strawność to mniejsze stolce. Holistyczna (często super premium): Karmy te stawiają na składniki uznawane za „całościowe” i naturalne, często zawierające ekstrakty roślinne, zioła i większą ilość świeżych warzyw/owoców.

Klasa weterynaryjna/lecznicza Cechy: Sprzedawana wyłącznie za pośrednictwem klinik weterynaryjnych, wyłącznie na zalecenie lekarza. Zastosowanie: Dieta nie jest oparta na ogólnej jakości, lecz na ściśle kontrolowanych parametrach (np. bardzo niskim poziomie fosforu dla nerek, hydrolizowanym białku dla alergików, niskiej kaloryczności). Służą do leczenia konkretnych schorzeń.

Konserwanty, dodatki i witaminy

Konserwanty naturalne vs. sztuczne Konserwanty są niezbędne do zapobiegania psuciu się tłuszczu w karmie.

Naturalne: Szukaj składników takich jak tokoferole (czyli naturalna witamina E) oraz kwas cytrynowy i ekstrakt z rozmarynu. Są bezpieczne i akceptowane.
Sztuczne (unikać): W karmach niższej jakości można znaleźć sztuczne przeciwutleniacze: BHA (butylowany hydroksyanizol) i BHT (butylowany hydroksytoluen). Są one tanie, ale w dużych ilościach mogą być problematyczne dla zdrowia psa.

Składniki funkcjonalne Wysokiej jakości karmy wzbogacają składniki, które wspierają konkretne funkcje organizmu:

Chondroprotektory: glukozamina i chondroityna. Niezbędne dla dużych ras i psów starszych – wspierają stawy. Prebiotyki i probiotyki: fruktooligosacharydy (FOS) i mannanoligosacharydy (MOS) wspierają zdrowie jelit, co przekłada się na lepszą strawność i odporność.

Czytanie „rozdzielonych” składników Uważaj na zjawisko „splittingu” (rozdzielania) węglowodanów. Jest to taktyka, w której producent rozdziela jeden duży składnik (np. pszenicę) na kilka mniejszych pozycji: „pszenica łuskana”, „gluten pszenny”, „mąka pszenna”. Suma tych składników mogłaby zająć pierwsze miejsce, ale dzięki podziałowi, pierwsze miejsce zajmuje np. mięso. Bądź czujny na podobne, blisko położone obok siebie składniki zbożowe.