Właściwe dawkowanie witaminy D: Jak unikać przedawkowania u psa.

Witamina D jest jedyną witaminą, która pełni w organizmie psa funkcję hormonu. Ma ważne znaczenie dla metabolizmu wapnia i fosforu, wpływając na mineralizację kości i ogólną homeostazę. Jest to jednak również najbardziej ryzykowna witamina w suplementacji, ponieważ jest rozpuszczalna w tłuszczach i łatwo kumuluje się w organizmie, co prowadzi do toksyczności (przedawkowania), która może być śmiertelna.

Zarówno w diecie komercyjnej, jak i w diecie BARF, świadoma kontrola poziomu Witaminy D jest absolutnie potrzebna.

Rola witaminy D: hormonalny regulator homeostazy

W organizmie psa, witamina D (głównie D3, czyli cholekalcyferol) jest wchłaniana z diety i przekształcana w formę aktywną, głównie w wątrobie i nerkach.

Kontrola wapnia

Główna funkcja witaminy D polega na utrzymaniu prawidłowego stężenia wapnia i fosforu we krwi.

• Wchłanianie: Witamina D zwiększa wchłanianie wapnia z przewodu pokarmowego.
• Kości: Kontroluje mineralizację kości, zapobiegając krzywicy u szczeniąt i osteomalacji u dorosłych psów.

Problem psiej skóry (brak syntezy)

Ważna różnica między psem a człowiekiem: pies nie potrafi efektywnie syntetyzować witaminy D pod wpływem słońca. Ludzka skóra produkuje witaminę D z prekursora (7-dehydrocholesterolu); u psa proces ten jest zablokowany przez gęstą sierść i mechanizmy metaboliczne. Oznacza to, że całe zapotrzebowanie na witaminę D musi być dostarczone z dietą.

Źródła witaminy D w diecie psa

Karmy komercyjne

W karmach suchych i mokrych witamina D jest dodawana w kontrolowanych dawkach, aby spełniać minimalne standardy żywieniowe ustalone przez organizacje takie jak AAFCO (Association of American Feed Control Officials) czy FEDIAF (European Pet Food Industry Federation).

• Ryzyko: Ryzyko toksyczności witaminą D w karmach komercyjnych pojawia się zazwyczaj tylko w przypadku błędów produkcyjnych (np. przedawkowanie przez producenta) lub w przypadku karmienia dietą wyłącznie uzupełniającą (która jest celowo bogata w witaminę D bez wapnia) bez innych składników.

Dieta BARF i domowa

W diecie surowej naturalnymi źródłami witaminy D są:

• Tłuste ryby morskie (np. łosoś, makrela, śledź).
• Wątroba (zawartość jest zmienna).
• Żółtka jaj.

Uwaga: Mięśnie szkieletowe (zwykłe mięso) i większość warzyw są ubogie w witaminę D. W diecie BARF, która nie jest odpowiednio zbilansowana podrobami i rybami, może dojść do niedoboru.

Toksyczność witaminą D (hiperwitaminoza)

Przedawkowanie witaminy Djest poważnym stanem zagrażającym życiu i jest znacznie bardziej powszechne niż jej niedobór.

Mechanizm toksyczności

Nadmiar witaminy D prowadzi do nadmiernego wchłaniania wapnia z jelit. Powoduje to niebezpieczny wzrost poziomu wapnia we krwi (hiperkalcemia).

Uszkodzenie nerek

Hiperkalcemia jest bezpośrednio toksyczna dla nerek (jest to nefrotoksyna). Prowadzi do:

• Mineralizacji Tkanek Miękkich: Wapń i fosfor osadzają się w tkankach innych niż kości – głównie w nerkach (co prowadzi do ostrej niewydolności nerek), a także w sercu, płucach i ścianach naczyń krwionośnych.
• Objawy: Oznaki zatrucia to: wzmożone pragnienie (polidypsja), częste oddawanie moczu (poliuria), utrata apetytu, wymioty, osłabienie i odwodnienie.

Najczęstsze źródła zatrucia

• Błąd Suplementacji: Podawanie suplementów witaminy D przeznaczonych dla ludzi (które mają bardzo wysoką koncentrację).
• Toksyczne Dawki: Spożycie trutek na gryzonie (niektóre zawierają ekstremalnie wysokie stężenia pochodnych witaminy D).

Bezpieczna suplementacja i kontrola

Dawkowanie – unikaj zbyt dużych ilości

Minimalne zalecane dzienne spożycie dla psa dorosłego to 13.8 IU (jednostek międzynarodowych) na 1 kg masy ciała. Jednak górny bezpieczny limit jest niski.

• Nigdy nie dawkowaj „na oko”: Jeśli suplementujesz witaminę D niezależnie, musisz znać jej precyzyjną zawartość.
• Granica Bezpieczeństwa: Weterynaryjna granica toksyczności jest szacowana na około 400 IU na 1 kg masy ciała, ale objawy mogą pojawić się już przy niższych dawkach, jeśli są podawane przewlekle.

Wybór suplementu

• Unikaj Monosuplementów: Najbezpieczniej jest unikać czystej witaminy D. Zamiast tego, stosuj wysokiej jakości preparaty mineralno-witaminowe weterynaryjne, gdzie dawka jest ściśle kontrolowana i zbilansowana z wapniem i fosforem.
• Nie Łącz Witamin D dla Ludzi: Nigdy nie podawaj psu ludzkich kapsułek z witaminą D. Jedna mała kapsułka (2000-4000 IU) może przekroczyć dzienne zapotrzebowanie małego psa kilkudziesięciokrotnie.

Monitorowanie

U psów na niezbilansowanej diecie domowej lub BARF z nieregularną podażą podrobów i ryb, zaleca się okresowe badania krwi w celu kontroli:

• Poziomu Wapnia (wskaźnik hiperkalcemii).
• Poziomu Fosforu.
• Metabolitów Witaminy D (25(OH)D w krwi).