Kiedy zmienić karmę? Przewodnik po etapach życia (szczeniak, senior) i specjalnych potrzebach (alergik, otyłość)

Decyzja o zmianie karmy nie powinna być podyktowana modą czy chwilowym impulsem. Jest to element zarządzania zdrowiem psa, który musi być dopasowany do jego aktualnego wieku, stanu fizjologicznego i ewentualnie zdiagnozowanych schorzeń. Nieprawidłowa zmiana może prowadzić do niedoborów lub problemów trawiennych.

Ten przewodnik pomoże Ci rozpoznać momenty w życiu psa, w których dotychczasowa dieta przestaje być optymalna, a także nauczy Cię, jak bezpiecznie wprowadzić nowy pokarm.

Etapy życia wymagające zmiany pokarmu

Zapotrzebowanie żywieniowe psa zmienia się dynamicznie w trakcie jego życia. Przejście między etapami wymaga dostosowania kaloryczności i składu makroelementów.

Przejście ze szczeniaka na karmę dorosłą

To jedna z najważniejszych zmian, decydująca o zdrowiu układu kostnego.

• Moment zmiany: Zależy od wielkości rasy:
  • Małe rasy (do 10 kg): Zazwyczaj około 10-12 miesiąca życia.
  • Średnie rasy (10-25 kg): Ok. 12-15 miesiąca życia.
  • Duże i olbrzymie rasy (pow. 25 kg): Nawet do 18-24 miesiąca życia.
• Dlaczego zmieniamy: Karmy dla szczeniąt są wysoce energetyczne (kaloryczne) i mają zwiększoną zawartość białka oraz minerałów (zwłaszcza wapnia i fosforu). Po osiągnięciu dojrzałości szkieletowej taka dieta staje się niepotrzebna, a wręcz ryzykowna, prowadząc do nadwagi oraz potencjalnie do zaburzeń wzrostu i problemów kostnych.

Przejście na karmę dla seniorów

Starzenie się organizmu wiąże się ze spadkiem aktywności metabolicznej i aktywności fizycznej.

• Moment zmiany: Ok. 7-8 lat u ras małych i średnich, lub już 5-6 lat u ras dużych i olbrzymich.
• Dlaczego zmieniamy: Karma dla seniorów ma celowo obniżoną kaloryczność, co pomaga przeciwdziałać przybieraniu na wadze. Ponadto jest wzbogacona o składniki wspierające funkcje starzejącego się organizmu:
  • Wyższa zawartość chondroprotektorów (glukozamina, chondroityna) dla wsparcia stawów.
  • Zwiększona ilość błonnika dla lepszej perystaltyki jelit.
  • Obniżona zawartość fosforu (wsparcie dla nerek).

Ciąża, laktacja i konwalescencja

Suki w ciąży i karmiące szczenięta mają dramatycznie zwiększone zapotrzebowanie energetyczne. W tych okresach wraca się do diety o wysokiej gęstości energetycznej, np. karmy dla szczeniąt, która jest łatwo przyswajalna i bogata w składniki odżywcze.

Zdrowotne wskazania do natychmiastowej zmiany

W przypadku problemów zdrowotnych zmiana diety jest traktowana jako część leczenia, często polegająca na wprowadzeniu karm weterynaryjnych (leczniczych).

Podejrzenie alergii pokarmowej i nietolerancje

Jeśli pies wykazuje przewlekły świąd, zaczerwienienie skóry, nawracające zapalenia uszu lub ciągłe problemy trawienne (biegunki, wymioty), konieczne jest rozpoczęcie diagnostyki dietetycznej.

• Rozwiązanie: Wprowadzenie diety eliminacyjnej lub karmy hypoalergicznej/monobiałkowej (zawierającej jedno, rzadko używane źródło białka, np. jagnięcina, konina). W skrajnych przypadkach lekarz weterynarii może zalecić karmę hydrolizowaną, w której białka są rozbite na tak małe cząsteczki, że organizm nie rozpoznaje ich jako alergenu.

Nadwaga i otyłość

Nadmierna masa ciała jest chorobą i wymaga natychmiastowej interwencji żywieniowej.

• Cel: Redukcja kaloryczności i zwiększenie uczucia sytości, aby pies nie odczuwał głodu.
• Rozwiązanie: Karma weterynaryjna dietetyczna lub wysokiej jakości karma light. Karmy te charakteryzują się niską zawartością tłuszczu, zwiększoną zawartością błonnika (zwiększenie objętości w żołądku) i wzbogaceniem w L-karnitynę (wsparcie metabolizmu tłuszczów).

Choroby Przewlekłe (wątroba, nerki, cukrzyca)

W tych przypadkach zmiana diety nie jest wyborem, lecz elementem terapii.

• Choroby nerek: Wymagają karmy ze ściśle kontrolowaną i obniżoną zawartością fosforu i białka (choć białko jest wysokiej jakości).
• Choroby wątroby: Wymagają karmy o zmodyfikowanym profilu białkowym.
• Cukrzyca: Wymaga karmy o wysokiej zawartości błonnika, która pomaga stabilizować poziom glukozy we krwi.

Ważne: Karmy lecznicze (weterynaryjne) są stosowane wyłącznie na zlecenie lekarza weterynarii i wymagają regularnego monitorowania stanu zdrowia psa.

Problemy z akceptacją i wrażliwość trawienna

Czasem karmy zmienia się w reakcji na bieżące problemy z akceptacją lub trawieniem.

Niechęć do jedzenia (niejadki)

Jeśli pies odmawia jedzenia, mimo że jest zdrowy, problem może leżeć w niskiej smakowitości (małej atrakcyjności zapachowej). Rozwiązaniem może być krótkotrwała zmiana na karmę o wysokiej palatability (np. karma mokra) lub na karmę z innym źródłem białka. Należy jednak unikać ciągłego zmieniania karmy, co może utrwalić wybredność.

Problemy trawienne

Jeśli pies ma ciągłe problemy (luźne stolce, nadmierne gazy, wzdęcia), zmiana diety na karmę dla psów wrażliwych (Sensitive) jest wskazana. Karmy te często mają:

• Jedno, dobrze tolerowane źródło białka.
• Zwiększoną zawartość prebiotyków (np. FOS i MOS) dla wsparcia mikrobiomu jelitowego.
• Łatwostrawne węglowodany (np. ryż).

Prawidłowy proces wprowadzania nowej diety

Gwałtowna zmiana karmy to najczęstsza przyczyna biegunek i wymiotów u psów. Układ trawienny psa potrzebuje czasu na adaptację do nowego składu (zwłaszcza do nowych źródeł białka i tłuszczów).

Zasada 7-10 dni – Harmonogram zmiany

Nową karmę należy wprowadzać stopniowo, mieszając ją ze starą. Im bardziej wrażliwy jest pies, tym dłużej powinien trwać ten proces (do 14 dni).

Uwaga: Jeśli w trakcie procesu pojawi się luźny stolec lub wymioty, należy zatrzymać się na obecnej proporcji i poczekać na ustąpienie objawów, zanim wznowi się wprowadzanie nowego pokarmu.

Skrót informacji

• Szczeniak -dorosły: Zmień, gdy zakończy wzrost szkieletowy (12-24 miesiące); redukcja Ca:P i kalorii.
• Dorosły -senior: Zmień ok. $5-8$ lat; niższa kaloryczność, więcej chondroprotektorów i błonnika.
• Alergia/nietolerancja: Wprowadź karmę eliminacyjną lub hydrolizowaną; konieczna konsultacja weterynaryjna.
• Otyłość: Natychmiastowa zmiana na karmę light lub dietetyczną (kontrola weterynarza).
• Procedura zmiany: Zawsze stopniowo, mieszając starą i nową karmę w ciągu 7-10 dni, aby uniknąć problemów trawiennych.