Parwowiroza i Nosówka: aktualny kalendarz szczepień, objawy i śmiertelność – Wiedza dla Właściciela Psa

Parwowiroza i Nosówka to dwie z najgroźniejszych chorób zakaźnych, jakie mogą dotknąć psy. Oba schorzenia są wysoce zaraźliwe, atakują najczęściej szczenięta oraz psy z osłabioną odpornością i charakteryzują się wysokim wskaźnikiem śmiertelności. Dzięki skutecznym i powszechnym szczepieniom, chorobom tym można w dużej mierze zapobiegać, jednak ich znajomość jest absolutnie ważna dla wczesnej diagnostyki i ratowania życia zwierzęcia.

Parwowiroza (Canine Parvovirus – CPV-2)

Parwowiroza to zakaźna choroba wirusowa, która atakuje przede wszystkim szybko dzielące się komórki – głównie w jelitach i szpiku kostnym.

Źródło i przebieg zakażenia

• Wirus: Psia parwowiroza jest wywoływana przez Canine Parvovirus typu 2 (CPV-2). Wirus ten jest niezwykle odporny na warunki środowiskowe i wiele środków dezynfekujących; może przetrwać w glebie i na powierzchniach nawet przez rok.
• Transmisja: Przenosi się głównie drogą fekalno-oralną – pies zakaża się poprzez kontakt z kałem chorego zwierzęcia, ale także z zanieczyszczonymi przedmiotami, rękami czy odzieżą.
• Atak na organizm: Wirus replikuje się w węzłach chłonnych, a następnie atakuje kosmki jelitowe, prowadząc do ich destrukcji. Równocześnie niszczy komórki szpiku kostnego, powodując spadek liczby białych krwinek (leukopenia), co uniemożliwia organizmowi walkę z infekcjami bakteryjnymi.

Typowe objawy kliniczne

Objawy pojawiają się zazwyczaj 3 do 7 dni po zakażeniu. Choroba przebiega bardzo gwałtownie.

• Ostra gastroenteropatia:
  • Silne, krwawe wymioty (często pieniste i cuchnące).
  • Obfita, krwawa biegunka (o bardzo charakterystycznym, nieprzyjemnym, ostrym zapachu).
  • Apatia i osłabienie.
  • Gorączka (choć może przejść w hipotermię w zaawansowanym stadium).
• Konsekwencje: Szybko postępująca dehydratacja i wstrząs hipowolemiczny (spowodowane utratą płynów i elektrolitów) oraz sepsa (z powodu bakterii przenikających przez uszkodzoną ścianę jelita do krwiobiegu).

Śmiertelność (rokowanie)

Rokowanie w parwowirozie jest poważne i zależy od wieku psa, jego statusu immunologicznego i szybkości wdrożenia leczenia.

• Bez leczenia: Śmiertelność u szczeniąt może sięgać 90%.
• Intensywna terapia: Przy natychmiastowym wdrożeniu agresywnej, całodobowej terapii płynami dożylnymi, antybiotykami i wsparciem żywieniowym, wskaźnik śmiertelności spada do około 5-20%. Najwyższe ryzyko zgonu występuje u szczeniąt w wieku 6 tygodni do 6 miesięcy.

Nosówka (Canine Distemper Virus – CDV)

Nosówka jest wysoce zakaźną chorobą wirusową wywoływaną przez Canine Distemper Virus (CDV), wirus z rodziny Paramyxoviridae. Atakuje wiele układów organizmu, w tym układ oddechowy, pokarmowy i nerwowy.

Źródło i przebieg zakażenia

• Wirus: CDV jest mniej odporny na warunki środowiskowe niż parwowirus, ale przenosi się drogą kropelkową (kaszel, kichanie) oraz przez kontakt z wydzielinami ciała (oczy, nos), co czyni go łatwym do rozprzestrzenienia w schroniskach czy na wystawach.
• Atak na organizm: Wirus replikuje się w tkance limfatycznej, a następnie rozprzestrzenia się po całym organizmie, atakując komórki nabłonkowe i co najgroźniejsze – tkankę nerwową.

Typowe objawy kliniczne (fazy choroby)

Przebieg nosówki jest zmienny i często dzieli się na fazy:

• Faza wstępna (objawy ogólne i oddechowe):
  • Gorączka dwufazowa: Początkowy wzrost temperatury, krótkotrwałe obniżenie, a następnie ponowny, stały wzrost.
  • Objawy przeziębienia: Katar (początkowo wodnisty, potem ropny), kaszel, zapalenie spojówek (wydzielina z oczu).
  • Apatia, brak apetytu.
  • Objawy pokarmowe: Często biegunka i wymioty.
• Faza zaawansowana (objawy neurologiczne):
  • Jest to najgroźniejsza faza, która może pojawić się nawet tygodnie lub miesiące po ustąpieniu objawów ogólnych (tzw. post-distemper encephalomyelitis).
  • Tiki nerwowe (mioklonie): Mimowolne, rytmiczne skurcze mięśni (najczęściej w kończynach lub na pysku) – bardzo charakterystyczny objaw nosówki.
  • Ataki padaczkowe.
  • Porażenia (paraplegia, niedowłady).
  • Ataksja (zaburzenia koordynacji ruchowej).
  • Usztywnienie opuszek łap (tzw. Hard Pad Disease) – rzadki, ale specyficzny objaw.

Śmiertelność (rokowanie)

Rokowanie jest złe do ostrożnego, szczególnie jeśli wirus zaatakował układ nerwowy.

• Młode psy: U szczeniąt i młodych psów śmiertelność waha się od 50% do nawet 80%, a nawet psy, które przeżyją, często do końca życia cierpią na trwałe uszkodzenia neurologiczne (np. tiki, ataki padaczki).
• Leczenie: Nie ma leku na wirusa CDV. Terapia jest wyłącznie objawowa i polega na intensywnym leczeniu powikłań (antybiotykoterapia, leki przeciwdrgawkowe, nawadnianie).

Aktualny kalendarz szczepień ochronnych

Szczepienie jest jedyną skuteczną metodą zapobiegania parwowirozie i nosówce. Schemat szczepień jest ujednolicony przez międzynarodowe wytyczne (WSAVA – World Small Animal Veterinary Association) i powinien być ściśle przestrzegany.

Schemat podstawowy (szczenięta)

Szczepienia na nosówkę i parwowirozę (często w szczepionce skojarzonej, tzw. „szczepionka P”):

Ważna zasada: Istotne jest, aby ostatnie szczepienie podstawowe miało miejsce po 16. tygodniu życia, aby upewnić się, że przeciwciała matczyne, które mogłyby je zneutralizować, już zanikły.

Szczepienia przypominające (psy dorosłe)

Titer test (miano przeciwciał)

Właściciele, którzy chcą unikać nadmiernego szczepienia, mogą wykonać Titer Test (pomiar miana przeciwciał).

• Cel: Test mierzy poziom przeciwciał przeciwko parwowirusowi i nosówce we krwi.
• Wynik: Jeśli miano przeciwciał jest wystarczająco wysokie, można odroczyć szczepienie przypominające.

Postępowanie i profilaktyka

Kwarantanna szczeniąt

Szczenięta nie są w pełni chronione do czasu przyjęcia ostatniej dawki szczepienia (około 16. tydzień życia).

• Bezwzględna kwarantanna: Należy unikać parków, placów, kontaktu z niesprawdzonymi psami i miejsc, gdzie często przebywają inne psy (sklepy zoologiczne, kliniki weterynaryjne) do momentu uzyskania pełnej odporności.
• Socjalizacja: Socjalizację należy prowadzić bezpiecznie – np. w domu, w ogrodzie, z w pełni zaszczepionymi, zdrowymi psami dorosłymi.

Dezynfekcja w przypadku parwowirozy

Ze względu na ekstremalną odporność parwowirusa:

• Środek: Do dezynfekcji otoczenia, w którym przebywał chory pies, należy używać rozcieńczonego wybielacza chlorowego (roztwór 1:30) lub specjalistycznych preparatów weterynaryjnych, ponieważ większość standardowych detergentów nie niszczy tego wirusa.

Wczesna interwencja

Jeśli podejrzewasz parwowirozę lub nosówkę:

• Izolacja: Natychmiast izoluj chore zwierzę od innych psów.
• Transport: Uprzedź klinikę weterynaryjną o podejrzeniu parwowirozy – personel będzie musiał podjąć środki ostrożności i przenieść psa do izolatki. Czas jest tu ważny, a każda godzina opóźnienia pogarsza rokowanie.