Zadławienie u psa: Sekundy, które decydują o życiu. Poznaj chwyt Heimlicha i procedurę ratunkową
Wyobraź sobie radosną zabawę w aportowanie lub chwilę, w której Twój pies zajada się ulubionym gryzakiem. Nagle sielanka się kończy. Pies zaczyna gwałtownie kaszleć, wyciąga szyję, jego oczy stają się przerażone, a z pyska toczy się piana. Jeśli pies zaczyna słabnąć, a jego dziąsła zmieniają kolor na siny lub fioletowy, właśnie zaczęła się walka z czasem. Zadławienie to jeden z najbardziej dramatycznych scenariuszy dla opiekuna, ponieważ w przeciwieństwie do wielu innych wypadków, tutaj pomoc musi nadejść w ciągu kilkudziesięciu sekund.
Zapoznaj się z instrukcją, która powinna być obowiązkową lekturą dla każdego właściciela czworonoga.
Zadławienie czy „wsteczne kichanie”? Naucz się rozróżniać
Zanim przejdziesz do drastycznych działań, musisz wiedzieć, czy życie psa naprawdę jest zagrożone. Wielu właścicieli myli zadławienie z tzw. wstecznym kichaniem (paroxysmal sneezing).
- Wsteczne kichanie: Pies wydaje dźwięki przypominające „zasysanie” powietrza przez nos, stoi sztywno, ale jego dziąsła są różowe, a pies po chwili sam wraca do normy. To nie jest stan zagrożenia życia.
- Zadławienie: Pies nie może nabrać powietrza. Wykazuje tzw. „panikę oddechową”, drapie się łapami po pyszczku, próbuje wymiotować, ale bezskutecznie. Jeśli drogi oddechowe są całkowicie zablokowane, pies traci przytomność w ciągu 1-2 minut.
Anatomia problemu: Dlaczego psy się dławią?
Psy nie przeżuwają pokarmu tak dokładnie jak ludzie. Ich szczęki są przystosowane do odrywania i połykania kęsów. Problem pojawia się, gdy:
- Piłka jest zbyt mała w stosunku do wielkości pyska (wpada prosto do gardła podczas skoku).
- Gryzak (np. ucho wołowe lub kość) zmięknie i zostanie połknięty w całości, blokując przełyk lub krtań.
- Pies znajdzie na spacerze kasztan, kamień lub kawałek zabawki.
Ważne: Według statystyk weterynaryjnych, najczęstszą przyczyną zadławień podczas zabawy są piłki tenisowe (filc powoduje, że łatwo klinują się w gardle) oraz zbyt małe piłki gumowe.
Procedura ratunkowa krok po kroku
Jeśli masz pewność, że pies się dławi, działaj według poniższego schematu. Zachowaj spokój – Twoja panika tylko przyspieszy akcję serca psa i zwiększy jego zapotrzebowanie na tlen.
Krok 1: Kontrola pyska
Otwórz pysk psa i spróbuj zajrzeć do środka. Jeśli widzisz przedmiot (np. kawałek patyka w poprzek podniebienia), spróbuj go usunąć palcami lub pęsetą. UWAGA: Nigdy nie wkładaj ręki głęboko „na oślep”. Możesz niechcący popchnąć ciało obce jeszcze głębiej do krtani, całkowicie odcinając dopływ tlenu.
Krok 2: Grawitacja (Dla małych i średnich psów)
Podnieś psa za tylne łapy (jak taczki) lub, jeśli jest mały, złap go za biodra głową w dół i energicznie nim potrząśnij. Grawitacja często pomaga ciału obcemu „wypaść” z dróg oddechowych.
Krok 3: Uderzenia między łopatki
Jeśli grawitacja nie działa, użyj nasady dłoni. Wykonaj 4-5 mocnych, zdecydowanych uderzeń między łopatki psa. Celem jest wywołanie wstrząsu, który przesunie blokadę.
Chwyt Heimlicha u psa – Instrukcja bezpiecznego wykonania
Jeśli powyższe metody zawiodły, musisz zastosować ucisk nadbrzusza, czyli psi odpowiednik chwytu Heimlicha. Technika różni się w zależności od gabarytów psa.
Dla dużych psów (stojących):
- Stań za psem i obejmij go rękami pod brzuchem.
- Złóż dłoń w pięść, a drugą ręką ją obejmij.
- Umieść ręce w miękkim miejscu tuż pod żebrami (w dołku podmostkowym).
- Wykonaj 5 mocnych pchnięć do wewnątrz i do góry (w stronę głowy psa), tworząc sztuczne ciśnienie w klatce piersiowej, które powinno „wypchnąć” przedmiot jak korek z butelki szampana.
Dla małych psów (leżących):
- Połóż psa na boku na twardym podłożu.
- Umieść jedną dłoń na plecach psa (dla stabilizacji), a drugą na brzuchu, tuż pod żebrami.
- Wykonaj energiczne uciski w górę, w stronę klatki piersiowej.
Co robić, a czego unikać podczas zadławienia?
LISTA „RÓB TO!” (Zalecane działania):
- Sprawdzaj kolor dziąseł – siny lub fioletowy kolor to sygnał o braku tlenu i stanie krytycznym.
- Działaj szybko – masz mniej niż 2 minuty na przywrócenie oddechu przed utratą przytomności psa.
- Zastosuj chwyt Heimlicha, jeśli uderzenia w łopatki i grawitacja nie przyniosły efektu.
- Jedź do weterynarza PO usunięciu blokady – lekarz musi sprawdzić, czy krtań i przełyk nie zostały uszkodzone.
LISTA „NIGDY TEGO NIE RÓB!” (Czego unikać):
- Nie panikuj i nie krzycz – Twój stres udziela się psu, co przyspiesza zużycie tlenu w jego organizmie.
- Nie wpychaj palców do gardła na oślep – jeśli nie widzisz przedmiotu, możesz go niechcący wepchnąć jeszcze głębiej.
- Nie podawaj wody ani jedzenia – próba „przepchnięcia” przedmiotu głębiej może całkowicie zablokować drogi oddechowe.
- Nie czekaj, aż pies sam to wykrztusi – jeśli widzisz, że pies słabnie, każda sekunda zwłoki działa na jego niekorzyść.
Ciało obce, które „przeszło dalej” – Ciche zagrożenie
Niekiedy pies zakrztusi się, przełknie przedmiot i wydaje się, że problem zniknął. To złudne poczucie bezpieczeństwa. Jeśli Twój pies połknął coś niejadalnego (skarpetkę, folię, kamień, kawałek zabawki), zaczyna się drugi etap zagrożenia: niedrożność jelit.
Objawy, które powinny Cię zaniepokoić w ciągu kolejnych 24-48 godzin:
- Apatia i brak apetytu.
- Wymioty (często tuż po wypiciu wody).
- Brak wypróżnień lub bolesność brzucha.
- Przyjmowanie „pozycji modlitewnej” (przód ciała przy ziemi, tył uniesiony).
W takim przypadku konieczne jest badanie RTG lub USG. Niektóre przedmioty (jak sznurki czy nici) są ekstremalnie niebezpieczne, ponieważ mogą doprowadzić do tzw. wgłobienia jelit, co jest stanem bezpośredniego zagrożenia życia.
Profilaktyka: Jak unikać zadławień?
Większości wypadków można zapobiec, stosując kilka prostych zasad:
- Dobór zabawek: Piłka musi być na tyle duża, by pies nie mógł jej połknąć. Jeśli Twój pies niszczy zabawki, kupuj tylko te z twardej, pełnej gumy.
- Nadzór przy jedzeniu: Nigdy nie zostawiaj psa samego z naturalnymi gryzakami (rogami, uszami, kośćmi prasowanymi).
- Nauka komendy „puść”: To najważniejsza komenda ratunkowa. Pies musi oddać każdy znaleziony przedmiot na Twoje żądanie.
- Miska spowalniająca jedzenie: Jeśli Twój pies „odkurza” jedzenie w 5 sekund, ryzyko zadławienia wzrasta drastycznie. Miska z wypustkami wymusi na nim wolniejsze pobieranie pokarmu.
Naukowo: Badania publikowane w Journal of Veterinary Emergency and Critical Care wskazują, że szybka interwencja właściciela w przypadku zadławienia górnych dróg oddechowych ma o 70% wyższą skuteczność niż próba dowiezienia psa do kliniki w trakcie bezdechu.
Wiedza o chwycie Heimlicha to polisa ubezpieczeniowa, której miejmy nadzieję, nigdy nie będziesz musiał użyć. Jednak w krytycznym momencie to Twoje dłonie będą jedynym narzędziem ratunkowym. Pamiętaj, że nawet jeśli uda Ci się usunąć ciało obce samodzielnie, wizyta u lekarza weterynarii jest konieczna, aby sprawdzić, czy nie doszło do obrzęku krtani lub uszkodzeń wewnętrznych.
