Nauka imienia i uwaga: jak sprawić, by imię psa było najważniejszym słowem na spacerze
Imię psa nie jest tylko etykietą; jest to komenda wywoławcza uwagi (ang. attention getter). Sukces szkolenia zależy od tego, czy imię jest dla psa sygnałem predykcyjnym – zapowiedzią, że zaraz wydarzy się coś pozytywnego. Jeśli imię psa na spacerze jest ignorowane, oznacza to, że jego wartość jest zbyt niska w porównaniu do rozproszeń (zapachy, inne psy, wiewiórki). Celem treningu jest, aby użycie imienia psa w terenie było silniejsze niż wszelkie bodźce zewnętrzne.
Teoria wzmocnienia: dlaczego imię traci wartość?
Zrozumienie, dlaczego psy ignorują imię, jest kluczem do naprawy tego sygnału.
Zasada „marnowania” imienia
Najczęstszym błędem jest używanie imienia psa jako wypełniacza lub sygnału neutralnego/negatywnego:
- Wypełniacz: Powtarzanie imienia bez celu (np. „Burek, chodź tutaj, Burek, no idziemy, Burek…”). Imię staje się szumem tła.
- Negatywne skojarzenie: Imię jest używane tylko przed komendami, których pies nie lubi (np. „Azor, idziemy do klatki!”, „Azor, nie wolno!”). Pies uczy się, że imię zapowiada koniec zabawy, skarcenie lub nudną sytuację.
Definicja wzmocnienia pozytywnego (przeciwwarunkowanie)
Naszym celem jest przeciwwarunkowanie imienia: zmiana emocjonalnej reakcji psa na imię z obojętności/niepokoju na ekscytację i oczekiwanie.
Imię (Bodziec) – Super Smakołyk / Super Zabawa (Wzmocnienie) – Radość i Uwaga (Reakcja)
Etap 1: Budowanie Fundamentu (środowisko domowe)
Zanim wyjdziemy na spacer, imię musi być doskonale opanowane w domu.
„Imię = Jackpot”
- Wstępne warunkowanie: Wymawiamy imię psa, a natychmiast po nim podajemy smakołyk o najwyższej wartości (tzw. Jackpot – np. kawałek parówki, sera, gotowanego kurczaka). Nie prosimy psa, aby coś zrobił, zanim otrzyma nagrodę.
- Sekwencja: Imię – Nagroda.
- Cel: Pies uczy się: „Usłyszałem imię, coś mi się należy.”
- Krótkie i częste sesje: Sesje treningowe powinny być bardzo krótkie (10 powtórzeń) i bardzo częste (kilka razy dziennie).
- Wybór momentu: Używamy imienia, gdy pies jest zrelaksowany, a nie, gdy jest czymś zajęty lub rozproszony.
Imię jako „Przerwanie”
W miarę postępów wprowadzamy imię jako sygnał do przerwania bieżącej czynności i zwrócenia uwagi na przewodnika.
- Ćwiczenie z zabawką: Pies bawi się zabawką. Wołamy jego imię. Jeśli przerwie zabawę i spojrzy, natychmiast nagradzamy go Jackpotem i ewentualnie od razu pozwolimy mu wrócić do zabawki (wzmacniamy pragnienie powrotu do opiekuna).
- Imię + kontakt wzrokowy: Stopniowo, nagradzamy nie tylko za reakcję na imię, ale za utrzymanie kontaktu wzrokowego przez ułamek sekundy (tzw. Look At Me).
Etap 2: Wprowadzanie rozproszeń (spacer kontrolowany)
Przeniesienie umiejętności na zewnątrz wymaga metodycznego wprowadzania rozproszeń.
Gradient trudności
Nie wolno od razu testować psa na placu pełnym wiewiórek. Zaczynamy od miejsc o minimalnych rozproszeniach i stopniowo zwiększamy ich intensywność:
- Ogród/ciche podwórko: Niskie rozproszenie.
- Cicha ulica/park poza godzinami szczytu: Średnie rozproszenie (zapachy, pojedynczy rowerzysta).
- Ruchliwy park/blisko innych psów: Wysokie rozproszenie.
Zarządzanie Progiem Reakcji
- Test wycofania: Jeśli pies nie reaguje na imię w 3 z 5 prób, oznacza to, że rozproszenie jest zbyt wysokie i należy się cofnąć do łatwiejszego środowiska.
- Budowanie sukcesu: Zawsze kończymy sesję sukcesem. Jeśli sesja jest trudna, wracamy do miejsca, gdzie pies na pewno zareaguje (np. 2 metry od ciebie) i kończymy dużym Jackpotem.
Techniki utrzymania uwagi na spacerze
- Dystans: Zanim pies wejdzie w strefę krytycznego rozproszenia (np. zobaczy innego psa), wołamy jego imię i nagradzamy, zanim bodziec go pochłonie.
- Losowe wołanie: Co jakiś czas, bez konkretnego powodu, wołamy psa po imieniu (gdy jest w pobliżu) i nagradzamy Jackpotem. Pies uczy się, że warto ciągle monitorować przewodnika.
- Zabawa jako nagroda: Gdy pies jest bardzo podekscytowany środowiskiem, nagrodą może być krótka zabawa (np. szarpanie linką) zamiast smakołyku. Jest to bardziej wartościowe wzmocnienie niż jedzenie, ponieważ zaspokaja potrzebę ruchu i interakcji.
Najważniejsza zasada: Nigdy nie groź imieniem
Aby imię było sygnałem bezpieczeństwa i nagrody, musi być całkowicie oddzielone od korekt i kar.
Oddzielenie korekt
- Złe: „Burek! Nie wolno!”
- Prawidłowe (dwuetapowe):
- „Stop” / „Fe!”: Słowo korekcyjne (np. „Fe!”, „A-a!”, „Stop”) jest używane do przerwania niepożądanego zachowania.
- Imię + konkretna komenda: Dopiero po przerwaniu, wołamy „Burek!” (odzyskanie uwagi) i wydajemy komendę alternatywną (np. „Siad!”). Nagradzamy za poprawne wykonanie komendy.
Imię = początek, nie koniec
Jeśli pies jest daleko i wiesz, że cię zignoruje, nie używaj jego imienia. Mówienie imienia i bycie zignorowanym, drastycznie obniża jego wartość. Lepiej jest:
- Biec w drugą stronę (często przyciąga to jego uwagę).
- Wydawać głośny, niespodziewany dźwięk (klaskanie, gwizd).
- Schować się (jeśli jest bezpiecznie).
Używaj imienia tylko wtedy, gdy masz wysokie prawdopodobieństwo reakcji (ponad 80%), aby imię stało się samowzmacniającym się sygnałem.
Podsumowanie
Imię psa musi być dla niego jak migające światło na maszynie do gier – obietnica natychmiastowej, wysokiej wygranej. Trening wymaga cierpliwości, konsekwencji i trzymania się zasady Imię – Jackpot w środowisku stopniowo rosnącego rozproszenia. Po osiągnięciu mistrzostwa, imię stanie się nie tylko sygnałem uwagi, ale kotwicą bezpieczeństwa i najważniejszym słowem w dynamicznym otoczeniu spaceru.
